SCHEMAT BUDŻETU JST

Schemat budżetu JST jest identyczny jak schemat budżetu państwa. Na budżet JST muszą się składać trzy podstawowe zestawienia: plan dochodów,plan wydatków,przychodów i rozchodów, będący zarazem planem pokrycia de­ficytu lub planem rozdysponowania (w ustawie: przeznaczenia) nad­wyżki   Wymaganą szczegółowość planu dochodów i wydatków budżetu JST określa cytowany powyżej art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Jest ona zbliżona do szczegółowości, z jaką musi być sporządzony budżet państwa, choć w budżecie JST nie wymaga się tak szczegółowego podziału wydatków bieżących według ich rodzaju, jak w budżecie państwa — nie ma np. obowiązku wyodrębniania w budżecie wydatków na obsługę długu pu­blicznego. W przeważającej większości JST uchwalany budżet zestawiany jest ze szczegółowością większą od wymaganej.

FUNKCJONALNE CZĘŚCI UCHWAŁY BUDŻETOWEJ

Analiza zamieszczonego w art. 184 ust. 1 wykazu obowiązkowych ele­mentów składowych uchwały budżetowej prowadzi do wniosku, że kon­strukcja uchwały budżetowej jest identyczna jak konstrukcja ustawy budże­towej — mamy więc w niej właściwy budżet, inne plany finansowe oraz przepisy regulacyjne organizujące całą uchwałę i rozstrzygające pewne kwestie związane z trybem wykonywania budżetu JST.Elementy tworzące trzy podstawowe, funkcjonalne części uchwały bud­żetowej nie są w ustawowym przepisie uporządkowane, choć w kolejności, w jakiej są one wymienione, można dostrzec pewną logikę:najpierw wyliczane są podstawowe elementy budżetu,w dalszej kolejności wymieniono inne plany finansowe, które muszą być zawarte w uchwale budżetowej, oraz obowiązkowe przepisy regulacyjne,na końcu umieszczono zestawienia, stanowiące bardziej szczegóło­we ujęcie planu dochodów i planu wydatków budżetu JST.

 

WYDATKI NA PROGRAMY I PROJEKTY

  1. Wydatki na programy i projekty realizowane ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej (z wyłączeniem środków Europejskiego Fun­duszu Orientacji i Gwarancji Rolnych „Sekcja Gwarancji”) w części związanej z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego;plany przychodów i wydatków zakładów budżetowych, gospo­darstw pomocniczych jednostek budżetowych i dochodów własnych jednostek budżetowych;plany przychodów i wydatków funduszy celowych;limit zobowiązań z tytułu zaciąganych kredytów i pożyczek oraz emitowanych papierów wartościowych;upoważnienia dla zarządu jednostki samorządu terytorialnego do zaciągania zobowiązań:na finansowanie:wydatków na wieloletnie programy inwestycyjne,programów i projektów realizowanych ze środków pocho­dzących z budżetu Unii Europejskiej lub z innych źródeł zagra­nicznych, niepodlegających zwrotowi,zadań wynikających z kontraktów wojewódzkich.

DOTACJE NA DOFINANSOWANIE ZADAŃ WŁASNYCH

Dotacje na dofinansowanie zadań własnych mogą być udzielane tylko w ustawowo określonych przypadkach. Tak więc bezpośrednio na mocy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego JST mogą otrzy­mywać dotacje na dofinansowanie zadań:objętych kontraktem wojewódzkim,inwestycyjnych szkół i placówek oświatowych,związanych z inicjatywami wspierania edukacji na obszarach wiej­skich, w tym na stypendia i pomoc materialną dla młodzieży wiejskiej,związanych z wdrażaniem reformy systemu oświaty, wyrównywa­niem szans edukacyjnych oraz zapewnianiem kształcenia praktycznego,realizowanych w celu zagospodarowania nieruchomości Skarbu Państwa przejętych od wojsk Federacji Rosyjskiej i przekazanych jed­nostce samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zagospodarowaniu nieruchomości Skarbu Państwa przejętych od wojsk Federacji Rosyjskiej,objętych mecenatem państwa w dziedzinie kultury, w szczególności na dofinansowanie programów realizowanych przez instytucje filmowe  i instytucje kultury, przejęte przez jednostki samorządu terytorialnego 1 stycznia 1999 r.

 

Budowanie odpowiedniego przekazu

Dziś emocjonalnie podchodzimy do każdej informacji, spychając na drugi plan, o ile to możliwe, głębsze przesłanki newsa, pomijając głębszą analizę i zadowalając się szybkim przypasowaniem do siebie pewnych obrazów. Psychologowie udowodnili już dawno to, co media i politycy starają się wykorzystywać na każdym kroku – jeśli pewne słowa, zachowania i czyny są zgodne z obrazem przyjętym jako wyznacznik norm, to nikt nie będzie protestował. Zadowolenie takiego czytelnika czy odbiorcy nie jest trudne, a Internet wydaje się być najszybszą możliwą formą przekazywania plotek, doniesień i sensacji – stał się więc szybko nowym skutecznym medium. Na początku jednak tylko bogate firmy mogły zająć miejsce na rynku, produkując ciekawe portale informacyjne. To sprawiło, że głównymi liderami nowoczesnych mediów byli ci sami właściciele, którzy już mieli stacje telewizyjne czy gazety. I często obraz przedstawiany w sieci był po prostu kopią, beznamiętnym odzwierciedleniem tej samej treści zawartej w wydrukowanej wersji.

Przykłady megalopolis na świecie

Gdy urbanizacja jest bardzo intensywna i dynamiczna wówczas może powstać megalopolis. Megalopolis to nic innego jak ogromny obszar, który został zurbanizowany w wyniku połączenia szeregu wielkich aglomeracji oraz konurbacji. Aglomeracja to połączenie miast oraz osiedli, konurbacja to forma aglomeracji, jest to zespół miast, które ze sobą są współrzędne i razem pełnią funkcje społeczne i gospodarcze. Megalopolis powstają najczęściej w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Najczęściej obszary megalopolis można znaleźć na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, gdzie znajduje się ich najwięcej na świecie. Na wschodnim wybrzeżu można znaleźć takie megalopolis jak Boston, Harford, Nowy Jork, Filadelfię, Baltimore oraz Waszyngton. Jednak nie tylko na wschodnim wybrzeżu występują te wielkie miejsce aglomeracje. Występują również na wschodnim wybrzeżu gdzie znajduje się San Francisco, Los Angeles oraz San Diego. Megalopolis występują oprócz Stanów Zjednoczonych, w Japonii. Japonia staje się bardzo zurbanizowanym krajem i miasta są tam ogromne.

Media w świecie elektronicznym

Przeniesienie mediów do Internetu i dostosowywanie języka dziennikarzy do wymogów języka sieciowego, spowodowały także zmiany w naszym sposobie rozumienia informacji i podejścia do niej. Jak wynika z badań, myślenie analityczne w coraz większej mierze jest zastępowanie myśleniem emocjonalnym i wrażenia oraz odczucia odgrywają coraz większą rolę. Jest to już nie tylko efekt takiego konstruowania przekazu informacyjnego, ile bardzo duże ułatwienie dla dzisiejszych realizatorów telewizyjnych czy redaktorów tabloidów. Społeczeństwa zainteresowane polityką dzisiaj o wiele częściej ekscytują się, biorą słowa polityków za wyznaczniki wartości, okopują się wokół własnych przekonań. Język polityki też stał się taki – podatny na emocje, oddziałujący mocnymi słowami na odczucia słuchaczy, merytoryczne fakty nie są tak ważne w przemowie. Odczuwanie skrajnych emocji podczas czytania wiadomości niegdyś zarezerwowane było wyłącznie dla stron sportowych, gdzie kibice przeżywali porażki swego ulubionego zespołu, dziś nie brakuje ich w sekcjach politycznych.

Rozwój rynku prasowego

Pierwszy polski tabloid powstał dopiero na początku lat 90. ubiegłego wieku, więc nawet nasze prasowe doświadczenia z tego typu tytułami dopiero się klaryfikują i można stwierdzić, że pod tym względem nasz rynek wiele jeszcze ma do pokazania. Do dziś w ścisłej czołówce prasy brukowej utrzymuje się założony w 1991 roku Super Express, który zaczynał bardzo odważnie i po dziś dzień szokuje, ale widać wyraźnie po czołówkach, jak zmieniły się oczekiwania czytelników względem polskiej prasy bulwarowej. O tym, że od pierwszych lat istnienia gazeta starała się zwrócić na siebie uwagę, najlepiej świadczą najgłośniejsze skandale z udziałem redakcji tej gazety – polityczne i obyczajowe, a większość miała finał w sądzie, co także tabloidom dodaje paradoksalnie respektu. W latach 1993 i 1995 w trakcie wyborów gazeta zakłócała ciszę przedwyborczą poprzez publikację sondaży i w ten sposób być może miała swój wkład w zmianę preferencji wyborczych wielu ludzi – po dziś dzień media starają się tego zakazu przestrzegać sumiennie.

Jak wygląda naprawdę polska polityka społeczna

Już dawno skończyło się państwo opiekuńcze, które zapewniało bezpłatne żłobki, przedszkola, wczasy FWP, kolonie dla dzieci i wiele innych przywilejów dla społeczeństwa. Niektórzy do dziś powtarzają jak mantrę, że za Gierka to się dobrze żyło. To fakt, że ludzie nie mieli takich problemów jak w dzisiejszych czasach. Społeczeństwo nie było ogólnie bogate, ale pensja, nawet jedna w rodzinie wystarczała na codzienne życie. Dziś wiele rodzin żyje na skraju ubóstwa, bankructwa, nie mając pieniędzy na podstawowe artykuły do życia, na opłacenie rachunków. Polska polityka społeczna zapewnia im jedno – nie da umrzeć. Jednak nie dodaje do tego możliwości podjęcia pracy, nie ma ulg podatkowych, nie ma pomocy dla wielodzietnych rodzin w żłobkach, przedszkolach, nie ma darmowych podręczników do szkoły dla dzieci z biednych rodzin. Wychowankowie domów dziecka nie mają zapewnionej pomocy przy wejściu w dorosłość. W ustroju demokratycznym podstawową zasadą jest równe traktowanie wszystkich obywateli. Szkoda, że politycy tak szybko zapominają o wartościach, które sami głosili przed wyborami…

Codzienna polityka, a suwerenność społeczeństwa obywatelskiego

Demokracja w dużym skrócie polega na tym, że to naród wybiera swoich przedstawicieli do rządzenia krajem, może ich też w stosownym trybie odwołać. Politycy pamiętają o tej zasadzie głównie przed wyborami, przedstawiając plany na przyszłe lata, oczywiście w oparciu o wszelkie dobrodziejstwa jakie za ich przyczyną spłyną na społeczeństwo. Są więc oddzielne ‘przynęty’ dla młodych rodzin, dla młodzieży, dla emerytów i rencistów, wielu szuka poparcia w kręgach polonijnych. Po wyborach, sytuacja wraca do normy, politycy zapominają o swoich obietnicach twardo realizując swoje zupełnie odmienne od przedstawianych programy. Media przekazują informacje o kolejnych aferach, kłótniach, nieporozumieniach. Politycy stojący na przeciwległych biegunach używają niewybrednych słów w stosunku do siebie, a to wszystko na oczach sfrustrowanego społeczeństwa. Zastanawiamy się wtedy, po co był ten cały cyrk z wyborami, obietnicami, skoro wyszło jak zawsze. Tracimy nadzieję na zmianę sytuacji, patrzymy na kolejne prawne buble fundowane nam przez rządzących. I myślimy, po co nam ta suwerenność? Przecież do następnych wyborów i tak nic nie zrobimy….

DŁUG PUBLICZNY A DEFICYT BUDŻETOWY

W teoretycznym, modelowym ujęciu sektora publicznego, przyrost dłu­gu publicznego równy jest wynikowi budżetu, gdy budżet odnotowuje defi­cyt dług publiczny rośnie (o tyle, ile wynosi deficyt, jeśli przyjmiemy, że de­ficyt jest liczbą dodatnią), gdy budżet zamyka się nadwyżką, dług publiczny zmniejsza się o wielkość nadwyżki.Zależność Przyrost długu publicznego + wynik budżetu = 0 jest jednak prawdziwa tylko wtedy, gdy spełnione są dość silne założenia do­tyczące organizacji sektora publicznego i budżetu. I tak, musimy przyjąć, że:w budżecie ujmowane są dochody i wydatki wszystkich instytucji jednostek organizacyjnych zaliczanych do sektora publicznego,podmioty sektora publicznego nie zaciągają żadnych zobowiązań,które nie są ujęte w budżecie,wszystkie przychody podmiotów sektora publicznego albo są docho­dami budżetu, albo są przychodami wynikającymi z zaciągnięcia długu,wszystkie rozliczenia budżetowe prowadzone są w walucie krajowej.W polskim systemie budżetowym żaden z powyższych warunków nie jest spełniony, a w konsekwencji przyrost długu nie jest bezpośrednio po­wiązany z formalnie obliczonym wynikiem budżetu. Wymieńmy najważ­niejsze przyczyny tej rozbieżności.

UPOWAŻNIENIE DO ZACIĄGANIA DŁUGU PUBLICZNEGO

W przypadku gdy zaciągnięcie przez Skarb Państwa pożyczki następuje w wyniku zawarcia umowy międzynarodowej, zgodnie z którą w imieniu Skarbu Państwa winna działać Rada Ministrów, czynności związane z zaciągnięciem pożyczki wykonuje Minister Finansów na podstawie odrębnego upoważnienia Rady Ministrów. Na mocy art. 41 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach prawo zaciągania w imieniu Skarbu Państwa kredytów oraz pożyczek w funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej przysługuje również Dyrektorowi General­nemu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, dyrektorom re­gionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz nadleśniczym. Łączna kwota kredytów zaciąganych przez Lasy Państwowe na dany rok nie może przekra­czać 30% wartości sprzedaży Lasów Państwowych w poprzednim roku.

 

POTRZEBY POŻYCZKOWE

Podstawową przyczyną, dla której konieczne jest zaciąganie długu pu­blicznego, jest niezbilansowanie planowanych dochodów i wydatków publicznych, a więc przede wszystkim fakt występowania deficytu budżeto­wego. Rozmiary długu publicznego, jaki musi być zaciągnięty, by możliwe było wykonanie budżetu uchwalonego z deficytem zależą jednak nie tylko od wielkości deficytu, ale i od: wielkości rozchodów (niezaliczanych do wydatków), które zgodnie z budżetem mają być dokonane w danym roku, w tym — od kwoty po­życzek, które mają być w danym roku udzielone ze środków objętych budżetem państwa,możliwości sfinansowania deficytu innymi środkami, np. wpływa­mi z prywatyzacji lub środkami dostępnymi na początku roku budże­towego.

POJĘCIE DŁUGU PUBLICZNEGO

Ogromną większość (ok. 94%) długu publicznego stanowi dług Skar­bu Państwa, ok. 1,7% przypada na inne państwowe osoby prawne zalicza­ne do sektora publicznego, a tylko 4,3% długu publicznego powstało ze zobowiązań zaciągniętych przez gminy, powiaty i województwa samo­rządowe. Dług publiczny —jako kategorię ekonomiczną — można definiować jako łączną kwotę zobowiązań podmiotów (osób prawnych) zaliczanych do sektora publicznego wobec podmiotów spoza sektora publicznego albo jako łączną kwotę zobowiązań podlegających spłacie ze środków publicznych. Podobnie, choć niezbyt ściśle, pojęcie długu publicznego, nazywanego państwowym długiem publicznym, definiowane jest w pol­skim prawie.Chociaż pojęcie państwowego długu publicznego zostało raz użyte w Konstytucji to nie zostało tam zdefiniowane.

.

ZŁOTOWA WARTOŚĆ DŁUGU ZAGRANICZNEGO

Złotowa wartość długu zagranicznego Polski wynosiła więc w przybliżeniu:9500 zł/USD 40,8 mld USD = 387 600 mld zł = 387,6 bln zł,czyli 38,76 mld zł w dzisiejszych jednostkach pieniężnych. Odpowiadało to ok. 46% wielkości produktu krajowego brutto w cenach bieżących. Gdyby­śmy wówczas terminowo regulowali wszystkie nasze zobowiązania z tytułu odsetek od długów zagranicznych, pochłonęłyby one ok. 60% wydatków budżetu państwa.Nie było to całe zadłużenie dewizowe Skarbu Państwa — do końca lat osiemdziesiątych od krajowych banków dewizowych pożyczono ok. 5,5 mld USD, na potrzeby finansowania deficytu budżetowego zaciągano również dług wobec NBP. Po 1990 r. zaczęły się problemy z utrzymaniem równowagi budżetowej.

DO ODWOŁANIA

Do odwołania, w konsekwencji nieudzielenia absolutorium, zarządu po­wiatu lub województwa wymagana jest większość V ustawowego składu rady powiatu (sejmiku wojewódzkiego). Zarząd jest odwoływany w głoso­waniu tajnym.Pamiętać należy, że przyczyną nieudzielenia absolutorium może być wyłącznie negatywna ocena sposobu, w jaki organ wykonawczy realizował swe zadania związane z wykonywaniem budżetu JST. Odmowa udzielenia absolutorium motywowana innymi względami uważana jest za istotne naru­szenie prawa i może być powodem uchylenia uchwały przez organ nadzoru, którym — w odniesieniu do uchwał w sprawie absolutorium —jest regio­nalna izba obrachunkowa.Istotną różnicą między samorządową procedurą absolutoryjną, a proce­durą stosowaną przy zamykaniu rozliczeń budżetu państwa jest to, iż nie­udzielenie absolutorium organowi wykonawczemu JST wywołuje konkret­ne skutki prawne, co niewątpliwie wzmacnia znaczenie absolutorium jako instrumentu oddziaływania na władze wykonawcze. W procedurze za­mknięcia budżetu samorządowego powtórzono jednak pozostałe błędy — brak oceny rzetelności sprawozdania budżetowego, brak formalnego wymo­gu zatwierdzenia sprawozdania przez organ stanowiący.